ویزای ارزیابی صلاحیت آلمان (§16d)
راهنمای کامل ویزای §16d برای پزشکان و دارندگان مشاغل دارای مجوز؛ دوره انطباق، شرط زبان B1 و تمکن مالی ۲۰۲۵
⚕️ پزشکان
دارندگان نامه کسری (Defizitbescheid) برای دوره انطباق یا آزمون زبان تخصصی؛ حداکثر ۱۸ ماه.
🩺 مشاغل دارای مجوز
پرستار، OTA و مشابه؛ ارزیابی آموزش حرفه‌ای با امکان کار همزمان محدود.
🗣️ شرط B1
مدرک B1 آلمانی از مراکز استاندارد ALTE لازم است؛ حتی اگر برنامه فقط زبان‌آموزی باشد.
نکته مهم: اگر قبلاً Approbation یا مجوز اشتغال پزشکی گرفته‌اید، به این ویزا نیاز ندارید؛ مسیر شما مستقیماً ویزای کار متخصص یا کارت آبی است.
آخرین بررسی اطلاعات این صفحه: ۱۹ اکتبر ۲۰۲۶
فهرست مطالب
ویزای ارزیابی صلاحیت (§16d) چیست؟
وقتی مرجع ارزیابی آلمان تشخیص دهد که صلاحیت حرفه‌ای شما «قابل تشخیص» اما ناقص است، یک نامه کسری (Defizitbescheid) صادر می‌کند و اقدامات جبرانی تعیین می‌شود: دوره انطباق (Anpassungslehrgang) یا آزمون دانش حرفه‌ای/زبان تخصصی. ویزای §16d برای گذراندن همین دوره‌ها است و حداکثر اقامت برای ارزیابی صلاحیت ۱۸ ماه است. بعد از گرفتن مجوز حرفه‌ای، عنوان اقامت شما به نیروی متخصص (§18a) تبدیل می‌شود.
سفارت تهران دو برگه راهنمای جداگانه دارد: «ارزیابی صلاحیت پزشکان» و «ارزیابی آموزش حرفه‌ای با کار همزمان» (مثلاً پرستاران و دستیاران تکنیکی جراحی). قواعد پایه هر دو یکسان است: ۱۸ ماه، شرط B1، محدودیت کار جانبی و تمکن مالی مشخص.
⚕️ مسیر پزشکان: دوره انطباق و زبان تخصصی
💰 تمکن مالی ۲۰۲۵
برای اقدامات آموزشی مانند زبان‌آموزی: ۱۳,۰۹۲ یورو در سال؛ برای اقدامات عملی در شرکت: حقوق ناخالص سالانه حداقل ۱۳,۵۹۶ یورو (ارقام ۲۰۲۵). اثبات با تعهدنامه رسمی، قرارداد کار + فرم اشتغال، Sperrkonto یا اظهارنامه Sperrkonto + استعلام بانکی.
🗣️ زبان آلمانی
مدرک B1 لازم است؛ مؤسسات پذیرفته‌شده: Goethe-Institut، telc GmbH، ÖSD، ECL و TestDaF (استاندارد ALTE). حتی اگر برنامه فقط زبان‌آموزی باشد، B1 هنگام درخواست لازم است.
📋 مدارک اختصاصی پزشکان
نامه کسری (Defizitbescheid)؛ قرارداد دوره انطباق با برنامه آموزشی یا ثبت‌نام دوره زبان تخصصی پزشکان یا ثبت‌نام آزمون؛ گواهی عضویت نظام پزشکی ایران با ترجمه مترجم رسمی (بدون نیاز به تصدیق)؛ مدرک دانشگاه با ترجمه پیش‌تصدیق‌شده.
💼 کار جانبی
کار جانبی بیش از ۲۰ ساعت در هفته فقط اگر با حرفه مرتبط باشد. برنامه کار حرفه‌ای همزمان، مسیر §16d را به سمت قرارداد + فرم Erklärung zum Beschäftigungsverhältnis می‌برد.
🩺 مسیر پرستاران و مشاغل دارای مجوز (کار همزمان)
برای مشاغل رگوله مانند پرستاری، ارزیابی آموزش حرفه‌ای می‌تواند با کار همزمان ترکیب شود. برای «اقدامات شرکت‌محور» (کار عملی در مؤسسه درمانی)، پیش‌موافقت §81a یا آژانس کار فدرال لازم است و مدارک خاصی می‌خواهد: فرم Erklärung zum Beschäftigungsverhältnis + Zusatzblatt A، تأیید شرکت پذیرنده، برنامه آموزشی و در صورت کار عملی، میزان دستمزد. برای حالت §16d(3) باید تأییدیه کمبود عملی شرکت + تعهد کارفرما به جبران کسری حداکثر در ۲ سال + پیشنهاد کار مشخص برای آینده ارائه شود.
تمکن این مسیر برای اقدامات شرکت‌محور ۱۳,۵۹۶ یورو ناخالص در سال (۲۰۲۵) است و با تعهدنامه یا قرارداد کار اثبات می‌شود. بعد از موفقیت در ارزیابی و گرفتن مجوز حرفه‌ای، گذر شما به عنوان اقامت §18a باز می‌شود.
چک‌لیست مدارک §16d (خلاصه هر دو مسیر)
- مدارک عمومی ویزای ملی (ترتیب فهرست، ترجمه + پیش‌تصدیق)
- نامه کسری (Defizitbescheid) مرجع ارزیابی
- اثبات تمکن با یکی از: تعهدنامه رسمی §§66–68 / قرارداد کار + Erklärung zum Beschäftigungsverhältnis / Sperrkonto (۱۳,۰۹۲ یورو/سال) / اظهارنامه Sperrkonto + استعلام بانکی
- قرارداد دوره انطباق با برنامه آموزشی، یا ثبت‌نام دوره/آزمون زبان تخصصی پزشکان (مسیر پزشکان)
- مدارک اقدامات شرکت‌محور: Zusatzblatt A + تأیید شرکت + برنامه آموزشی (مسیر پرستاران و مشاغل مجوزدار)
- مدرک B1 آلمانی؛ مدرک دانشگاه/آموزش حرفه‌ای + ترجمه پیش‌تصدیق‌شده
- فقط پزشکان: گواهی عضویت نظام پزشکی ایران با ترجمه مترجم رسمی
- انگیزه‌نامه و رزومه به زبان آلمانی؛ بیمه سفر حداقل ۳۰ روز (در آلمان بیمه درمانی اجباری است) + ۷۵ یورو نقدی
قواعد عمومی همه ویزاهای ملی آلمان
سفارت همین چند قاعده را در تمام صفحات ویزای ملی خود تکرار کرده و بی‌توجهی به آن‌ها مستقیماً به معنای نپذیرفته‌شدن پرونده است. تجربه نشان می‌دهد بخش عمده‌ای از ردِ مرحله پذیرش — پیش از رسیدن به بحث صدور — ریشه در همین نکات به‌ظاهر ساده دارد.
📄 ترتیب و ترجمه مدارک
هر مدرک اصل + یک نسخه کپی؛ به آلمانی یا با ترجمه آلمانی دارای پیش‌تصدیق وزارت خارجه ایران؛ و چیده‌شده عیناً به ترتیبی که برگه راهنما فهرست کرده.
📷 عکس و فرم
یک عکس بایومتریک رنگی ۳۵×۴۵ میلی‌متری با زمینه سفید و قدمت حداکثر ۶ ماه؛ به‌علاوه پرینت فرم VIDEX و یادداشت قانونی §54 که با دست امضا شده.
🛂 گذرنامه
گذرنامه معتبر و امضاشده توسط صاحب آن (برای بعضی ویزاها حداقل ۱ سال اعتبار لازم است) به‌همراه کپی صفحات ۲ و ۳ در قطع A4.
✈️ اعتبار ویزا پس از صدور
در حالت عادی برابر سال اول اقامت (یا ۹۰ روز نخست در بعضی پرونده‌های خانواده)؛ اولین ورود آزادانه از هر مرز شنگن؛ و در طول اعتبار ویزا، حداکثر ۹۰ روز از هر ۱۸۰ روز در بقیه کشورهای شنگن.
⚠️ هشدارهای مهم ورود و مکاتبه
- داشتن ویزا به معنای تضمین ورود نیست و حرف آخر را پلیس مرزی می‌زند — پس تمام مدارکی که در درخواست ارائه شد (به‌ویژه تعهدنامه، مدرک هدف اقامت و بیمه) باید همراه خود مسافر باشد.
- در صورتی که عبارت «تعهد پول نقد» (Bargeldauflage) روی ویزا ثبت شده، همان مبلغ به‌صورت نقدی باید هنگام ورود همراه مسافر باشد.
- در طول بررسی، مدارک تکمیلی تنها از مسیر ایمیل بخش ویزا پذیرفته می‌شود؛ با شماره پردازش در موضوع نامه و مدارک به‌صورت پیوست PDF.
نوبت‌دهی این نوع ویزا
ثبت‌نام این نوع ویزا در سامانه TLScontact تهران انجام می‌شود. طبق دستورالعمل از ۱۵ ژوئیه ۲۰۲۶، لیست انتظار مربوط به این دسته «NEW National visa: Recognition of qualification for physicians (§16d AufenthG)» است. انتخاب لیست اشتباه به معنای بی‌اثر شدن ثبت‌نام است؛ پس حتماً در لیست همان دسته ثبت‌نام کنید. ترتیب رسیدگی بر اساس زمان ثبت‌نام است و نوبت که برسد، از طریق همان ایمیل ثبت‌شده اطلاع می‌دهند.
📋 گام‌های کلیدی
- بررسی و تأیید شرایط ویزا و در صورت لزوم آغاز معادل‌سازی مدارک پیش از رفتن به لیست انتظار.
- پر کردن فرم VIDEX ویزای ملی و گرفتن پرینت امضاشده با دست.
- ثبت‌نام در لیست انتظار TLScontact با ایمیلی که فعال و در دسترس باشد.
- حضور سر وقت با پرونده کامل و مرتب و ۷۵ یوروی نقدی.
نکته مهم درباره همراهان: همسر و فرزندانِ پزشک باید در لیست جداگانه «الحاق خانواده» سفارت ثبت‌نام کنند و در همین لیست پذیرفته نمی‌شوند. برای پرستاران و مشاغل شرکت‌محور، ثبت‌نام منوط به پیش‌موافقت §81a یا آژانس کار است.
وضعیت فعلی نوبت‌دهی و جزئیات همه لیست‌ها را در راهنمای وقت سفارت آلمان و TLScontact دنبال کنید.
هزینه ویزای ملی آلمان
تعرفه ویزای ملی: بزرگسالان ۷۵ یورو؛ کودکان ۰ تا ۱۸ سال طبق صفحات خانواده سفارت ۴۰ یورو. وجه باید نقدی و به یورو باشد و چون هزینه‌ای اداری محسوب می‌شود، با رد شدن پرونده برگشت داده نمی‌شود. به این باید هزینه خدمات TLScontact را هم اضافه کنید که حتی برای معاف‌شدگان از هزینه کنسولی الزامی است (مبلغ طبق سایت TLScontact).
بزرگسال
€75
هزینه کنسولی ویزای ملی
کودکان (۰–۱۸ سال)
€40
طبق صفحات خانواده سفارت
پرداخت
نقدی €
فقط یوروی نقدی در روز نوبت
مبالغ بر اساس صفحه تعرفه‌ها (۲۸ آوریل ۲۰۲۴) و صفحات خانواده (۲۸ آوریل ۲۰۲۶) سفارت است؛ جزئیات و معافیت‌ها را در هزینه ویزای آلمان ببینید.
اشتباهات رایج در پرونده §16d
❌ درخواست بدون Defizitbescheid
اول باید در آلمان ارزیابی صلاحیت شروع و نامه کسری گرفته شود؛ ویزا بدون نامه کسری موضوع ندارد.
❌ شرط B1 جدی گرفته نمی‌شود
حتی برای برنامه کاملاً زبانی، B1 هنگام درخواست لازم است؛ آزمون از مراکز ALTE معتبر باشد.
❌ نظام پزشکی بدون ترجمه رسمی
گواهی عضویت نظام پزشکی ایران باید با ترجمه مترجم رسمی باشد (خود گواهی نیاز به تصدیق سفارتی ندارد).
❌ تمکن برای سال اشتباه
اعداد تمکن سالانه به‌روز می‌شوند؛ عدد ۲۰۲۵ (۱۳,۰۹۲/۱۳,۵۹۶ یورو) را با عدد سال اقدام تطبیق دهید.
سوالات متداول
حداکثر مدت اقامت §16d چقدر است؟
۱۸ ماه برای کل فرآیند ارزیابی صلاحیت. اگر دوره انطباق یا آمادگی آزمون بیش از این طول بکشد، ادامه اقامت باید از مسیرهای دیگر پیگیری شود.
پزشک با Approbation آماده چه مسیری دارد؟
اگر مجوز اشتغال (Approbation یا Berufsausübungserlaubnis) دارید، نیازی به §16d ندارید؛ مستقیماً ویزای کار متخصص یا کارت آبی مطابق شرایط حقوق مطرح است.
آیا در §16d می‌توانم کار کنم؟
کار جانبی بیش از ۲۰ ساعت در هفته فقط در صورت مرتبط بودن با حرفه مجاز است. برای مشاغل شرکت‌محور (مانند پرستاری)، کار همزمان بخشی از برنامه جبرانی است و با قرارداد و Zusatzblatt A مستند می‌شود.
عضویت نظام پزشکی ایران را باید پیش‌تصدیق کنم؟
خیر؛ طبق برگه سفارت، گواهی نظام پزشکی با ترجمه مترجم رسمی کافی است و نیاز به تصدیق ندارد. سایر مدارک ایرانی طبق قاعده عمومی باید پیش‌تصدیق وزارت خارجه داشته باشند.
زمان پردازش ویزای ملی چقدر است؟
عدد قطعی وجود ندارد؛ طول پردازش تابع هدف اقامت، کامل بودن پرونده و سرعت پاسخ ادارات داخلی آلمان است. یک نکته کلیدی: پرونده‌های تحصیل و نیروی متخصص را اداره فدرال امور خارجه (BfAA) تصمیم‌گیری می‌کند نه خود سفارت؛ و در شرایط فعلی باید منتظر زمان بیشتری باشید.
پیش‌موافقت (Vorabzustimmung) چیست و از کجا گرفته می‌شود؟
Vorabzustimmung یعنی تأیید مقدماتی اداره اتباع آلمان؛ یا از مسیر روش فوری متخصصان (§81a AufenthG) که هزینه و شروع آن با کارفرماست، یا با موافقت Bundesagentur für Arbeit (آژانس کار فدرال). برخی لیست‌های انتظار اشتغال بدون این پیش‌موافقت اصلاً ثبت‌نام نمی‌پذیرند.
برای ویزای §16d از کجا شروع کنیم؟
مسیر §16d از ارزیابی صلاحیت در آلمان شروع می‌شود، نه از سفارت. ترتیب درست اقدامات و بسته‌بندی مدارک را با کارشناسان گلد ویزا هماهنگ کنید.
منابع رسمی و تاریخ بررسی اطلاعات
اطلاعات رویه‌ای و مالی این صفحه براساس منابع رسمی سفارت جمهوری فدرال آلمان در تهران گردآوری شده است. از آنجا که هزینه‌ها، لیست‌های انتظار، دستورالعمل‌ها و وضعیت فعالیت سفارت ممکن است تغییر کند، پیش از اقدام حتماً منبع رسمی و صفحه وضعیت سفارت را دوباره بررسی کنید.
- 🔗 برگه رسمی ارزیابی صلاحیت پزشکان (§16d)
- 🔗 برگه رسمی ارزیابی آموزش حرفه‌ای با کار همزمان
- 🔗 روند ویزای ملی سفارت آلمان
- 🔗 صفحه وضعیت فعلی سفارت و لیست‌های انتظار
آخرین بررسی منابع رسمی: ۱۹ اکتبر ۲۰۲۶